Wederom een stadswandeling in een vestingstad. Dit keer valt de eer aan Gorinchem, een stad die we jaren geleden doorkruiste toen we het Marskramerpad liepen, maar nu krijgt Gorichem echt de aandacht die het stadje verdient.
Nederland kent nogal wat vestingsteden, maar wie een beetje de vaderlandse geschiedenis kent, weet dat Holland/ Nederland zich zwaar heeft moeten verdedigen, niet alleen tegen de vele buitenlandse aanvallen, maar ook aanvallen van omliggende buurtstaten, in het geval van Gorinchem waren dat Holland en Gelre. De aansluiting bij Holland in de 15de eeuw heeft geleid tot een grote bloei in handel en ambacht, zo werd Gorinchem de achtste stad van Holland. Tot op heden ten dage toont Gorinchem, met zijn stadswallen en mooie monumentale gebouwen, zijn historie.
We starten met deze wandeling buiten het centrum, een beetje warmlopen kan geen kwaad. Er is altijd veel om bij te kletsen eer we oog gaan hebben wat er onderweg te zien is. Aangekomen bij het centrum klauteren we direct de stadswallen op. We stuiten op een grappig beeldje van een mannetje, die een bot in zijn hand houdt. een stukje verder was het "kijk nou, daar staat nog een beeldje " en het was niet het laatste beeldje. Er staan 7 beeldjes, gemaakt naar aanleiding van anekdotes van wandelaars/ hondenbezitters. Hieronder kun je mee genieten van de Hondenallegorie, ontwerp Eric Buijs.
Zoek De ontmoeting De astronaut
Het grote verlangen De jachthond Toon houdt van honden
De Bronzen drol
Op de wallen was dit kunstwerk te bezichtigen. Volwassenen met kind houden elkaars hand vast.
De molens "Nooit Volmaakt" en "de Hoop" tornen boven de wallen uit. Korenmolen "Nooit Volmaakt" draait nog regelmatig de wieken om het graan te malen. Eind vorige eeuw is de molen gerestaureerd. Op woensdagmiddag en zaterdag is de molen open voor bezoek.
Molen de Hoop heeft ook een lange geschiedenis als korenmolen. De molen heeft echt veel te lijden gehad door bombardementen in de tweede wereldoorlog. Stichting SIMAV heeft beiden molens in beheer en heeft in 2019 molen De Hoop dusdanig gerenoveerd dat de schade van de bommen verholpen zijn.
De Franse kunstenaar Laurentiu Ivan exposeerde afgelopen winter in het kruitmagazijn "de kunst van het wegwerpmateriaal".
Rechts en links: de molens
In het midden uitzicht vanaf de wallen.
Op het boord staat de tekst "As long as people throw away the good materials, we can use them to create art ". Onderaan een kunstwerk van afvalmateriaal.
We verlaten de wallen, want het is inmiddels lunchtijd, De grote markt met zijn kolossale monumenten en gezellige restaurants is een mooie stek voor een pauze. Elke Nederlander zal ongetwijfeld het verhaal van de geleerde Hugo de Groot kennen. Hugo ontsnapte uit slot Loevestein in een boekenkist, de kist werd naar een koopman op de Grote Markt gebracht, middels een klein poortje kon Hugo, verkleed als metselaar naar België vluchtte. Het poortje is daarom naar Hugo vernoemd. Een stukje verder "achter de kerk" vinden we nog een klein poortje. Het gasthuispoortje gaf toegang tot het Elizabethgasthuis. In de nis boven het poortje stond in de 14de eeuw een kaars, zodat hulpbehoevenden en arme passanten de toegang konden vinden in het donker.
Fontijn op de Grote Markt op de achter- Hugo de Groot poortje Gasthuispoortje
grond het Museum
Met zo'n stadswandeling besef je weer wat een rijke historie Nederland heeft, maar ook wat een oorlog en armoede is er door de eeuwen heen geweest. Het pand met de oudste gevel is van het Agnietenklooster" is een van de weinige overblijfsels aan het Katholiek klooster leven van die tijd. Na het vermoorden van de priesters ( materlaren) van Gorinchem in 1572 zijn veel kloosters afgebroken. Over de "materlaren van Gorinchem" heb ik ook in mijn blog over Brielle vertelt, na de inname van Brielle werd ook Gorinchem ingenomen door de Geuzen. De Geuzen hebben de meeste materlaren opgehangen in een boerenschuur, anderen zijn op de brandstapel terecht gekomen.
Gorinchem heeft lang pogingen gedaan olv de Heren van Arkel om niet onder de overheersing van de buurtstaten Holland en Gelre te komen. Willem van Arkel heeft in 1417 nog een laatste poging gedaan, helaas werd hem dat fataal, hij stierf in het harnas in de Revetsteeg.
De Doelen, schuttersvereniging De Grote kerk Het tolhuis
Zoals ik eerder schreef, de inlijving bij Holland heeft Gorinchem geen windeieren gelegd. De handel tierde welig, en dat is terug te zien in het stadsbeeld van de stad. Vele monumentale gebouwen, zoal de Doelen, de Grote kerk, het Tolhuis, in den Blowen Hoet, het Hamelhuis zijn prachtig om te zien. De eerste 4 panden hadden een maatschappelijke functie, waarvan de naam al duidelijk is. Alleen niet van den Blowen Hoet, dat was de dienstwoning van de brugwachter/ sluiswachter. Het Hamelhuis was een woonhuis, hier heeft Hendrick Hamel gewoond. Hendrick is bekend als ontdekker van Korea. Deze zeeman strandde met zijn VOC schip voor de kust van Korea. Het huis staat op de Kortedijk in het oudste gedeelte van de stad. Hier zien we nog putten met palen in de grond. Als het water van de rivier de Linge steeg kon men de dijk met een houten schutting verhogen.
In den Blowen hoet Het Hamelhuis Palen in het wegdek
Huize Matthijs-Marijke is ook een prachtig pand met een stukje geschiedenis. Door de toenemende welvaart in de 16de eeuw kwam er ook meer zorg voor armen, hulpbehoevenden ed. In het Matthijs-Marijkehuis werd in de 16de eeuw een weeshuis gesticht. In de steeg ernaast werd een vondelingenluikje gemaakt. Ook na de dood van de weldoeners bleef het een weeshuis, nu wordt het door een zorginstelling gebruikt.
De gevel van het weeshuis van Mathijs en Marijke met in de steeg het luikje voor de vondelingen
De wandeling is enigszins kris kras door de stadskern Gorinchem gegaan, delen van de oorspronkelijke stadwandeling hadden met de wallen bewandeld, dus zochten we zelf onze weg door de stad.
Al schrijvend bemerk ik dat we ook kris kras door de geschiedenis van Gorinchem gegaan zijn, we zien nog wat van de barbaarse ( late) Middeleeuwen, van de Nieuwe geschiedenis met meer ruimte voor wetenschap en kunst, de opkomst van de industrie die o.a. leiden tot de welvaart in de Gouden Eeuw. Mede door de welvaart kwam er ruimte voor een ziekenhuis en weeshuis, zodat er meer zorg en aandacht kwam voor zieken, armen en hulpbehoevenden.
Met nog een paar foto's sluit ik dit blog, met veel tevredenheid kijk ik terug op een wandeldag in mooi Nederland.
Dol hareubangs, wat "goden bescher-men de stad". betekent. Deze beelden zijn een cadeau van de Koreanen van het eiland Jeju, het eiland waar Hendrick Hamel strandde.
Monumentaal pand met fraaie gevelstenen, aan de buitenkant 2 leeuwenkoppen, in het midden het wapen van Danzig ( toedracht niet bekend)
De zalmvisser
Lingehaven
Boven: De Dalempoort.
Rechts: Muurschildering van een koekblik van de Echte Gorcumsche Zoute Bollen, een specialiteit van bakker Kroes.
Reactie plaatsen
Reacties
Wat maak je toch steeds weer een mooi geheel van onze wandelingen!
wat schrijf je leuk en wat weet je veel.
Ik krijg gewoon zin om er heen te gaan.